Μαθησιακές Δυσκολίες

Οι μαθησιακές δυσκολίες γίνονται αντιληπτές ήδη από την προσχολική ηλικία, ενώ παραμένουν και μετέπειτα κατά την εφηβική και ενήλικη ζωή. Επειδή η εκδήλωσή τους συνδέεται με τη φοίτηση στο σχολείο, η αξιολόγηση τέτοιων δυσκολιών γίνεται εφόσον το παιδί έχει ξεκινήσει την τυπική φοίτηση στο σχολείο.

Οι μαθησιακές δυσκολίες αναφέρονται σε ένα σύνολο διαταραχών που έχουν ως συνέπεια την «ατελή» ικανότητα ακουστικής αντίληψης, σκέψης, λόγου, ανάγνωσης, γραφής, ορθογραφίας και μαθηματικών ικανοτήτων. Κατηγοριοποιούνται σε «γενικές μαθησιακές δυσκολίες» και ειδικές μαθησιακές δυσκολίες».

Οι «γενικές μαθησιακές δυσκολίες» αφορούν σε γενικευμένες δυσκολίες (π.χ. χαμηλό νοητικό επίπεδο, αναπτυξιακές διαταραχές, σύνδρομο ΔΕΠ-Υ, ανεπαρκή ερεθίσματα, κοινωνικό-πολιτισμικές διαφορές κ.τ.λ.) που συνυπάρχουν με αυτές στο μαθησιακό τομέα.

Οι «ειδικές μαθησιακές δυσκολίες» χαρακτηρίζονται από χαμηλή επίδοση στο μαθησιακό τομέα, η οποία δε δικαιολογείται από την ηλικία, τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες που παρέχονται στο παιδί και το νοητικό επίπεδό του.

Η Δυσλεξία χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στην κατάκτηση της ανάγνωσης και της γραφής.

Τα παιδιά με Δυσλεξία πιθανόν να εμφανίζουν και:

• Προβλήματα στη βραχυπρόθεσμη μνήμη και οργάνωση

• Σύγχυση δεξιού και αριστερού

• Δυσκολίες στα μαθηματικά

• Δυσκολίες στον προφορικό λόγο

• Προβλήματα στη διαχείριση του χρόνου

• Προβλήματα στην αντίληψη (οπτική κι ακουστική)

• Προβλήματα στο συντονισμό

Η Δυσορθογραφία χαρακτηρίζεται από δυσκολίες γραφής σε επίπεδο λέξης, πρότασης και παραγράφου και από δυσκολίες μάθησης της ορθογραφίας . Η Δυσορθογραφία συχνά συνυπάρχει με την Δυσλεξία αλλά μπορεί να υπάρχει και μονή της χωρίς εμφανή προβλήματα στην ανάγνωση.

Η Δυσαριθμησία χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στην εκμάθηση και κατανόηση των μαθηματικών εννοιών και πράξεων και την περαιτέρω ανάπτυξη μαθηματικών δεξιοτήτων. Η Δυσαριθμησία μπορεί να συνυπάρχει με τη Δυσλεξία, τη Δυσγραφία ή τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής με ή χωρίς Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ)

Η εικόνα ενός μαθητή με μαθησιακές δυσκολίες περιγράφεται ως εξής:

Στην ανάγνωση
Οι δυσκολίες περιγράφονται σε επίπεδο αναγνωστικής αποκωδικοποίησης και αναγνωστικής κατανόησης.

Ο μαθητής συνήθως:

• Συλλαβίζει ή διαβάζει αργά, με δισταγμό, χωρίς ροή
• Κάνει συχνά αντιμεταθέσεις, αντικαταστάσεις, παραλείψεις, προσθέσεις φθόγγων ή συλλαβών
• Αντικαθιστά παρόμοιες φωνητικά λέξεις
• Τονίζει άστοχα
• Δεν τηρεί τα σημεία στίξης
• Κάνει διπλές αναγνώσεις
• Υπερπηδά λέξεις ή σειρές
• Δυσκολεύεται να κατανοήσει πλήρως το ανάγνωσμα
• Δυσκολεύεται να εντοπίσει την κεντρική ιδέα
• Δυσκολεύεται να διακρίνει σημαντικές και ασήμαντες πληροφορίες
• Δυσκολεύεται να εξάγει συμπεράσματα.

Στην παραγωγή γραπτού λόγου
Οι δυσκολίες περιγράφονται σε επίπεδο γραφο-κινητικών δεξιοτήτων και γραπτής έκφρασης.

Ο μαθητής συνήθως:

• Δυσκολεύεται στο σχηματισμό των γραμμάτων και των λέξεων
• Δυσκολεύεται στη χρήση των σημείων στίξης
• Δεν τηρεί την αναλογία μεταξύ πεζών και κεφαλαίων γραμμάτων
• Δεν τηρεί τα διαστήματα μεταξύ των λέξεων
• Κάνει συχνά αντιστροφές, προσθέσεις, παραλείψεις, αντικαταστάσεις γραμμάτων, συλλαβών ή λέξεων
• Τονίζει άστοχα ή παραλείπει τους τόνους
• Κάνει λάθη σε βασικούς κανόνες ορθογραφίας
• Δε μπορεί να εφαρμόσει κανόνες που έχει συστηματικά διδαχθεί
• Δεν αυτοδιορθώνεται
• Χρησιμοποιεί περιορισμένο λεξιλόγιο
• Δυσκολεύεται στην ολοκλήρωση προτάσεων
• Δυσκολεύεται στη δόμηση παραγράφων
• Δυσκολεύεται στην τήρηση χρονικής ή λογικής αλληλουχίας
• Δυσκολεύεται στη σύνταξη
• Δυσκολεύεται στην ανάπτυξη ιδεών.

Στα μαθηματικά

Ο μαθητής συνήθως δυσκολεύεται:

• Στην εκμάθηση των αριθμών
• Στην εκμάθηση αριθμητικών αλληλουχιών
• Στην κατανόηση της θεσιακής αξίας των αριθμών
• Στην αναγνώριση και κατανόηση τα μαθηματικών συμβόλων και όρων
• Στην εκτέλεση απλών υπολογισμών
• Στην εκμάθηση και εκτέλεση των βασικών αριθμητικών πράξεων
• Στην εκμάθηση του πολλαπλασιασμού
• Στην εκτέλεση νοερών πράξεων
• Στην κατανόηση των προβλημάτων
• Στην επεξεργασία σύνθετων δεδομένων.

Η διαγνωστική αξιολόγηση είναι απαραίτητη προκειμένου να γίνουν σαφή τα αίτια των δυσκολιών και να καταρτιστεί η κατάλληλη παρέμβαση.

Το εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης απευθύνεται σε παιδιά με:

• Ανεπαρκή σχολική ετοιμότητα
• Δυσλεξία
• Δυσορθογραφία
• Δυσαριθμησία
• Δυσγραφία
• Γενικές μαθησιακές δυσκολίες
• Διάσπαση προσοχής και στοχεύει στη βελτίωση των επιδόσεων του παιδιού σε συγκεκριμένους τομείς μάθησης, αξιοποιώντας παράλληλα τις ικανότητες και δεξιότητες που ήδη διαθέτει.

Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται σκοπό έχουν την ενίσχυση των αντιληπτικών και μνημονικών λειτουργιών του παιδιού, την ανάπτυξη των δεξιοτήτων ανάγνωσης, κατανόησης, οργάνωσης και παραγωγής λόγου, την κατανόηση της λογικής αλληλουχίας αναπτύσσοντας την ικανότητα σειροθέτησης και την απόκτηση συγγραφικής και αναγνωστικής αυτονομίας. Τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται είναι κατάλληλα προσαρμοσμένα στις ανάγκες και το ρυθμό μάθησης κάθε παιδιού.

Παράλληλα, σημασία δίνεται στη συνεχή ανατροφοδότηση του παιδιού, στην ανάπτυξη του αυτοελέγχου, στη βελτίωση της αυτοεικόνας και της αυτοεκτίμησής του καθώς και στην ενίσχυση των κινήτρων. Οι στόχοι, βραχυπρόθεσμοι και μακροπρόθεσμοι, επαναξιολογούνται συστηματικά ανάλογα με την πρόοδο ενώ άμεση είναι η συνεργασία με τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς του παιδιού.