Εργοθεραπεία

Η εργοθεραπεία είναι η επιστήμη που επιδιώκει σκοπό της έχει την βελτίωση της λειτουργικότητας και την προώθηση της ανάπτυξης των παιδιών, μέσα από την χρησιμοποίηση του παιχνιδιού και των κατάλληλων δραστηριοτήτων (ΑOTA, 1976).

Η σκόπιμη δραστηριότητα αποτελεί το βασικό μέσο της εργοθεραπείας με στόχο την βελτίωση της λειτουργικότητας του παιδιού στο σπίτι, στο σχολείο, κοινωνικές ποικίλες δραστηριότητες καθώς και (παρατήρηση, συνέντευξη, αναλύοντας και με δοκιμασίες), ώστε να εκτιμήσει τις ικανότητες και τις δυσκολίες του παιδιού σύμφωνα με την αντίστοιχη χρονολογική του ηλικία. Θέτει στόχους και σχεδιάζει το θεραπευτικό πρόγραμμα. Επιλέγει, αλλάζει και προσαρμόζει θεραπευτικά μέσα, μεθόδους και τεχνικές.

Στόχος

Στόχος της εργοθεραπείας με τη χρήση θεραπευτικά καθοδηγούμενων δραστηριοτήτων είναι η ανάπτυξη της ικανότητας του παιδιού να μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά σε όλους τους τομείς της ανάπτυξης ξεπερνώντας τους ανασταλτικούς παράγοντες ανταπόκρισης και βελτιώνοντας την αυτοεκτίμηση του και ενισχύοντας την φυσιολογική ανάπτυξη. Το μέσο που χρησιμοποιεί είναι η δραστηριότητα. Η εργοθεραπεία ή παρέμβαση στηρίζεται από τα παρακάτω στάδια αξιολόγησης (αξιολογητικά εργαλεία, παρατήρηση, ιστορικό, θέτει στόχους, σχεδιάζει και εφαρμόζει το εξατομικευμένο θεραπευτικό πρόγραμμα στηρίζοντας το παιδί να μεταβεί το ωριμότερο δυνατό λειτουργικό επίπεδο. Τέλος, συνεργάζεται με την υπόλοιπη θεραπευτική ομάδα όπως λογοπεδικό, ψυχολόγο, παιδονευρολόγο, παιδοψυχίατρο, παιδίατρο.

Οι τομείς που παρεμβαίνει η εργοθεραπεία είναι:

1. Κοινωνικοποίηση – επικοινωνία

2. Κινητικός τομέας

3. Αντιληπτικός και γνωστικός τομέας

4. Αισθητηριακός τομέας

5. Τομείς καθημερινής ζωής

6. Συμπεριφορά

Αναλυτικά:

• Βλεμματική επαφή
• Εγγύτητα
• Προσαρμογή σε αλλαγές
• Υπακοή σε κανόνες
• Κοινωνική αλληλεπίδραση
• Δεξιότητες ομιλίας
• Λεκτική επικοινωνία
• Μη λεκτική επικοινωνία

Αναφέρεται στο παιδί που:

• Υπολείπονται στα στάδια της κινητικής εξέλιξης
• Εμφανίζονται αδεξία σε δραστηριότητες αδρής κίνησης
• Έχουν δυσκολία στην ισορροπία τους και πέφτουν εύκολα
• Έχουν συχνά ατυχήματα μέσα στο σπίτι
• Έχουν φτωχό έλεγχο σε λεπτές κινήσεις, δυσκολία να χειριστούν μικρά αντικείμενα, να κρατήσουν σωστά το μολύβι, να κόψουν με ψαλίδι
• Δυσκολεύονται να γυρίσουν τις σελίδες τους και τις κινήσεις των άνω άκρων
• Έχουν δυσκολία στον οπτικοκινητικό και αμφίπλευρο συντονισμό τους
• Δυσκολεύονται να γράψουν, έχουν άσχημο γραφικό χαρακτήρα, κάνουν πολύ μεγάλα ή πολύ μικρά γράμματα, δεν τηρούν σωστές αποστάσεις μεταξύ των γραμμάτων

Σημαντικό:

Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζονται στην εκτέλεση των γραφοκινητικών δεξιοτήτων αναφέρονται παρακάτω:

• Στη σύλληψη και τον έλεγχο του μολυβιού
• Στον έλεγχο του καρπού, του αντιβραχίου και της ωμικής ζώνης
• Στο σχεδιασμό κίνησης των δακτύλων
• Στη θέση και σταθερότητα και στη δύναμη των δακτύλων
• Στην αντίληψη γραμματικών και σχεδίων
• Στον προσανατολισμό του χώρου και στην εγκατάσταση της σωστής κατευθυντικότητας
• Στις δεξιότητες οπτικής αντίληψης και παρατηρητικότητας
• Στην ταχύτητα και ακρίβεια της γραφής

Αναφέρεται στο παιδί που:

• Φτωχή οπτική, ακουστική και λεκτική μνήμη
• Αντίληψη χρωμάτων, σχημάτων και χρήσης καθημερινών αντικειμένων
• Χωρικός και χρονικός προσανατολισμός
• Οπτικής αντίληψης
• Εκμάθηση δεξιοτήτων
• Οργάνωση λογικής σκέψης

Αναφέρεται σε παιδιά που:

• Δείχνουν υπερευαισθησία στο άγγιγμα, σε ήχους ή και διαγνώριση
• Προτιμούν ή αποφεύγουν συστηματικά συγκεκριμένες υφές ή φαγητό / τροφές
• Αποφεύγουν δραστηριότητες καθημερινής περιποίησης όπως χτένισμα, ή βούρτσισμα δοντιών
• Αποφεύγουν παιχνίδι που απαιτούν έντονη κινητική δραστηριότητα, δεν τους αρέσει η παιδική χαρά και ανεβαίνουν/κατεβαίνουν οι μεταβολές άμμος πάνω

Αναφέρεται σε παιδιά που:

• Δυσκολεύονται σε δραστηριότητες αυτοεξυπηρέτησης (π.χ. σίτιση, ένδυση, υπόδηση, εκπαίδευσης τουαλέτας)

Αναφέρεται σε παιδιά που:

• Έχουν διάσπαση προσοχής και μικρό χρόνο συγκέντρωσης
• Παρουσιάζουν συχνή κινητικότητα και υπερκινητικότητα
• Έχουν χαμηλή ανοχή στην ματαίωση
• Χαμηλή αυτοεκτίμηση
• Επιθετικότητα
• Δυσκολία κοινωνικής επαφής
• Φοβίες – ανασφάλειες
• Νηπιακή συμπεριφορά
• Στερεότυπη συμπεριφορά

Πότε πρέπει να απευθυνθώ σε εργοθεραπευτή;

Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Σύλλογο Εργοθεραπευτών, πρέπει να αναζητήσετε εργοθεραπευτική αξιολόγηση αν το παιδί σας παρουσιάζει τρεις ή περισσότερες από τις παρακάτω δυσκολίες:

• Δεν παίζει με τα παιχνίδια της ηλικίας του.
• Δεν έχει φίλους της ίδιας ηλικίας και προτιμά να παίζει με μικρότερα ή με μεγαλύτερα παιδιά.
• Δυσκολεύεται να αυτοεξυπηρετηθεί.
• Μουτζουρώνει, με εξαιρετικά μικρό τόνο.
• Πέφτει εύκολα κάτω, πονά σε άλλους ή σε έπιπλα.
• Χτυπάει εύκολα, επειδή δυσκολεύεται να εκτιμήσει τη θέση του σώματός του στο χώρο.
• Δυσκολεύεται να ζωγραφίσει μέσα σε πλαίσιο, να κάνει παζλ ή να κόψει με το ψαλίδι.
• Αντιστρέφει γράμματα και αριθμούς, δεν αφήνει διαστήματα μεταξύ των γραμμάτων και των λέξεων που γράφει.
• Ο γραφικός του χαρακτήρας είναι πολύ κακός.
• Είναι υπερκινητικό και δεν ησυχάζει.
• Δεν του αρέσουν οι αγκαλιές, το μπάνιο, το κόψιμο των νυχιών ή το κούρεμα των μαλλιών.
• Είναι πολύ ευαίσθητο σε οσμές, θορύβους ή αγγίγματα.
• Αποφεύγει την παιδική χαρά.
• Δεν του αρέσει να πλένει, να κάνει κούνια.
• Έχει δυσκολίες στον ύπνο.
• Έχει δυσκολίες στο φαγητό.
• Δεν μπορεί να συγκεντρωθεί ή συγκεντρώνεται υπερβολικά σε μία δραστηριότητα.
• Κουράζεται εύκολα με τις σχολικές του εργασίες.
• Δυσκολεύεται να ακολουθήσει προφορικές οδηγίες.
• Χρειάζεται περισσότερη επίβλεψη από άλλα παιδιά για να μάθει καινούρια πράγματα.
• Έχει μειωμένη αυτοπεποίθηση.